1% Improvement Podcast
Praktische inzichten voor je mentale en fysieke gezondheid.
Kleine stappen. Grote resultaten. Elke aflevering opnieuw.
Welkom bij de 1% Improvement Podcast: dé podcast voor wie bewust wil groeien in mentale en fysieke gezondheid. Geen quick fixes of zweverige praat, wél eerlijke gesprekken en praktische inzichten die écht het verschil maken.
Hosts Saya & Mike gaan in gesprek met experten, coaches en therapeuten over thema’s als energie, stress, slaap, voeding, beweging, trauma, zelfbeeld en emotionele veerkracht.
Soms met een gast, soms solo - altijd down-to-earth, no-nonsense en praktisch toepasbaar.
Of je nu op zoek bent naar meer rust in je hoofd, grip op je energie of gewoon een nieuwe boost inspiratie: Je vindt hier wat werkt. Eén kleine stap per keer.
Abonneer je & ontdek jouw volgende 1%!
1% Improvement Podcast
Na De Pil: Zo Bereid Je Je Lichaam Voor Op Zwangerschap | Axelle Wilssens
Use Left/Right to seek, Home/End to jump to start or end. Hold shift to jump forward or backward.
Wat gebeurt er écht in je lichaam nadat je stopt met hormonale anticonceptie — en hoe bereid je je zo goed mogelijk voor op een gezonde zwangerschap?
In deze aflevering van de 1% Improvement Podcast gaan Saya en Mike opnieuw in gesprek met Axelle Wilssens, Female Health Coach en oprichtster van Hormone Harmony. Dit is deel 2 van hun gesprek, waarin we dieper ingaan op de preconceptiefase, zwangerschap en de levensstijlkeuzes die daarin het grootste verschil maken.
Axelle legt uit waarom het cruciaal is om je lichaam voldoende tijd te geven na het stoppen met de pil — idealiter minstens zes maanden, en liever langer. Die periode helpt om tekorten aan te vullen, je cyclus te begrijpen en je vruchtbaarheid op een duurzame manier te ondersteunen. We bespreken welke voedingsstoffen vaak uitgeput raken na hormonale anticonceptie en waarom omega-3 en choline zo belangrijk zijn voor zowel moeder als baby.
Daarnaast deelt Axelle haar persoonlijke ervaring met zwangerschap en laat ze zien waarom cravings geen zwakte zijn, maar signalen van wat je lichaam en je baby nodig hebben. Voeding, supplementen, wat je beter wel en niet doet tijdens de zwangerschap — het komt allemaal concreet en toepasbaar aan bod.
Ook kijken we verder dan voeding alleen. Mentale, sociale en maatschappelijke factoren spelen een grote rol in hoe vrouwen deze fase ervaren. Van slaap en stress tot training, partnersteun, zorgverleners en de realiteit van ouderschapsverlof en opvang: deze aflevering legt bloot waar veel vrouwen tegenaan lopen — en hoe je daar bewuster mee om kan gaan.
In deze aflevering bespreken we onder andere:-
Wat er in je lichaam gebeurt na het stoppen met hormonale anticonceptie
-
Waarom minimaal zes maanden voorbereiding je vruchtbaarheid kan ondersteunen
-
Veelvoorkomende tekorten na de pil (zoals zink, selenium, vitamine E en ijzer)
-
Het belang van omega-3 en choline voor de ontwikkeling van je baby
-
Waarom cravings vaak waardevolle signalen zijn
-
De rol van slaap, stress, bioritme en training bij een actieve kinderwens
-
Hoe partnersteun, community en zorgverleners die luisteren het verschil maken
-
Maatschappelijke spanningsvelden rond ouderschapsverlof en vroege opvang
-
Praktische, haalbare stappen richting een gezonde preconceptie — 1% tegelijk
Een eerlijke, praktische aflevering voor vrouwen die bewust, geïnformeerd en met vertrouwen willen toewerken naar een zwangerschap — zonder quick fixes, maar met respect voor hun lichaam.
--
Axelle | Instagram
Hormone Harmony | Instagram
Hormone Harmony | Website
--
Merken die wij gebruiken en vertrouwen: • Fungtional - 10% korting met code ONEPERCENT op https://fungtional.be/ • Energetica Natura - 10% korting via onze community-link • EMR-Tek - 40% korting op alle toestellen met ONEPERCENT40
--
Klaar om in kleine stappen te werken aan een gezondere jij? Ontdek ons aanbod!
Connect met ons op Instagram, of op Facebook.
Vond je het waardevol? Deel deze aflevering met je netwerk & tag ons. Laat een review achter in je podcast-app — dat helpt ons enorm om te groeien. Tot de volgende, en vergeet niet: Kleine stappen brengen grote resultaten!
Laat ons weten wat je meeneemt uit deze aflevering!
Merken die wij gebruiken en vertrouwen:
- Fungtional - 10% korting met code ONEPERCENT op https://fungtional.be/
- Snoozeless - 10% korting met code IMPROVEMENT
- Energetica Natura - 10% korting via onze community-link
Klaar om in kleine stappen te werken aan een gezondere jij?
Ontdek ons aanbod!
Connect met ons op Instagram, of op Facebook.
Vond je het waardevol? Deel deze aflevering met je netwerk & tag ons.
Laat een review achter in je podcast-app — dat helpt ons enorm om te groeien.
Tot de volgende, en vergeet niet: Kleine stappen brengen grote resultaten!
Welkom bij de 1%
Welkom bij de 1% Improvement Podcast
SPEAKER_02Improvement Podcast. Uw tweewekelijkse dosis, inspiratie, kennis en praktische tips om elke dag een beetje beter te worden. Hier gaan we samen op zoek naar hoe je gezondheid, mindset en levensstijl kunt optimaliseren. 1% tegelijk. Kleine stappen, grote resultaten.
SPEAKER_00O je nu geïnteresseerd bent in persoonlijke ontwikkeling, gezondheid, productiviteit of het vinden van jouw purpose. We bespreken het hier met experts en ervaringsdeskundigen die weten hoe jij de beste versie van jezelf kunt worden.
SPEAKER_05Laten we samen groeien. Dit is de 1% Improvement Podcast.
Herintroductie van Axel
SPEAKER_02Welkom allemaal bij alweer een nieuwe aflevering van de One Percent Improvement Podcast. De podcast die je helpt om je mentale en fysieke gezondheid te verbeteren. 1% at a time met kleine, duurzame stapjes. Mijn naam is Saya en ik zit hier vandaag samen met Mike. En wij hebben een gastspreker vandaag die dat al eerder op de podcast is geweest. Dat is Acel. Acel is Woman's Health Coach. We hebben het in de eerste aflevering die we met haar hebben opgenomen in 2023 hebben we het gehad over wat zij doet als Woman's Health Coach, maar ook over hormonale anticonceptie, de invloed daarvan op de vrouwelijke en hormonale gezondheid. En nog veel meer. En het leek ons fantastisch om Excel opnieuw uit te nodigen, ja, om eigenlijk een part two op te nemen. Dus voilà, bij deze.
SPEAKER_01Welkom, Acel, welkom back. Dankjewel, superleuk om terug te zijn. We zijn het net ook al, het is geschik dat het al zo lang geleden is, en dat er in die periode ook zoveel is veranderd. Dus het is inderdaad wel leuk om een update en gewoon ook wel zo een part two op te nemen.
SPEAKER_02Ja, absoluut. Want we zijn het daar juist inderdaad ook al van er is veel veranderd. Ja, je zet zelf nu ook in verwachting. Dus super excited. Dus het leek ons ook wel leuk om zo vanuit dat perspectief een part two op te
Van anticonceptie naar zwangerschap
SPEAKER_02nemen. Vanuit de part one hebben we het eigenlijk heel hard gehad over die hormonale anticonceptie versus anticonceptie, zoals de Fertility Awareness Method. Maar het leek ons interessant om dan zo, ja, wat na de anticonceptie.
SPEAKER_01En dat is ook super fijn om ook de anderen meer te bespreken, want ik merk dat dat ook wel meer leeft. Je hebt heel die periode gehad dat vrouwen stopten met de pil en meer bewustwording kregen over hun cyclus en wat gaat er eigenlijk allemaal in gepaard. Maar nu merk je er ook wel echt in beweging gaande en van vrouwen die ook wel meer hebben van oké, die preconceptie, maar ook die zwangerschap en postpartum. En ik wil daar ook wel zoveel mogelijk mijn gezondheid, maar ook dat van het kindje, optimaliseren. Dus dat is ook heel fijn dat ik dat zelf ook kan beleven. Want ik begeleid natuurlijk ook al wel vrouwen tijdens de zwangerschap en soms ook al wel postpartum. Maar het is toch wel een heel andere beleving, nu je het zelf ook meemaakt. Natuurlijk, elke zwangerschap is anders. Maar je kunt veel meer dingen in perspectief zetten, veel meer dingen begrijpen. Dat is ook wat ik vind, persoonlijk, waar je een goede coach maakt, dat je de theorie hebt en de kennis hebt, maar ook dat je het pad op een manier hebt bewandeld. Dus ik vind dat wel heel fijn. Dat is natuurlijk niet de hoofdreden waarom ik zwanger ben. Nee, het is wel mooi meegenomen, omdat dat wel een heel ander perspectief geeft aan het begeleiden van vrouwen.
SPEAKER_02Ja, 100%. Ik denk dat je als je bepaalde zaken zelf doorleeft, dan spreekt ze niet alleen maar vanuit kennis en theorie, maar ook echt effectief vanuit ervaringen.
SPEAKER_01Ja, want je kennis in de theorie is belangrijk, dat is ook zo. Maar uiteindelijk is het het gevoel dat vaak dat erbij komt kijken. Soms een angst bij een zwangerschap, of bijvoorbeeld een advies dat je krijgt, hoe ga je daar naar mee? En dat ook echt meemaken en begrijpen, dat vind ik wel heel fijn om dat nu ook te beleven, omdat ik merk dat ik klanten op die manier nu zelf ook al anders kan begeleiden, omdat je er zelf middenin zit. En ik denk, mate dat de jaren gaan vorderen, dat dat mij alleen maar meer en meer kennis gaat geven om klanten nog beter te gaan kunnen helpen?
SPEAKER_02Ja, absoluut. Ja, ik was aan het denken van ja, hoe beginnen we zo in
Hormonale anticonceptie en vruchtbaarheid
SPEAKER_02het topic? En ik had zo een vraag in mijn hoofd van ja, stel dat je mijn hormonale anticonceptie stopt, omdat je dus je wilt zwanger worden. Zeeg jij dan van ja, dat is interessanter om eigenlijk eerst met hormonale anticonceptie te stoppen om je gezondheid verder te optimaliseren en jezelf te leren kennen in je natuurlijke cyclus. Want dat is toch wel een groot verschil, zeker als je al jarenlang op hormonale anticonceptie bent geweest. Of zeg je, ja, nee, dat is eigenlijk geen probleem om dan direct van hormonale anticonceptie naar proberen een kindje te krijgen te gaan.
SPEAKER_01Ik zou sowieso inderdaad een periode stoppen met hormone anticonceptie, om ten eerste alles van tekorten die er eventueel zijn, aan te vullen, je gezondheid optimaliseren. Maar ook je cyclus te leren kennen. En minimaal is zes maanden ideaal. Maar hoe langer eigenlijk je kunt, hoe beter. Ik heb heel veel klanten die naar mij komen die zeggen van ik stop bijvoorbeeld met de pil en ik wil nu nog geen kindje, maar bijvoorbeeld binnen twee, drie jaar wel, maar ik wil gewoon nu alles al optimaliseren. En dat maakt mij altijd heel gelukkig. Hoe langer je die periode hebt, hoe beter. Hoe beter je echt je cyclus optimaal kunt krijgen, hoe beter je kunt weten wanneer je vruchtbaar bent, is elke fase van mijn cyclus lang genoeg. De pil zorgt ook voor tekort. We weten dat we hebben daar in de eerste aflevering ook over gepraat. En die dingen zijn, die tekorten, die kunnen ook een invloed hebben op de zwangerschap. Want die vitamine en mineralen hebben we ook nodig tijdens de zwangerschap. Dus hoe gezonder je bent, hoe gezonder die zwangerschap normaal gezien gaan verlopen. Er zijn nooit garanties en er kan altijd iets gebeuren. Maar het is wel gewoon zo dat je gezondheid een heel grote invloed heeft op die baby en op die zwangerschap. Maar natuurlijk ook de gezondheid van je partner. Ik ben vooral gespecialiseerd met het vrouwelijke deel. Maar een man zijn rol is even groot, of soms zelfs nog groter, zeggen. Omdat er natuurlijk een moment is in de bevruchting. En daarna gaat het over de vrouw die dat heel de zwangerschap voldt. Maar het is natuurlijk wel een deel van het DNA dat van de man komt. En dat heeft ook een heel grote invloed op de baby, maar ook op de gezondheid van jezelf, hoe je de zwangerschap beleeft, etc. Die twee factoren zijn heel belangrijk. En hoe langer je daarmee kunt bezig zijn, hoe interessanter.
De impact van stoppen met anticonceptie
SPEAKER_02Ja, want wat gebeurt er eigenlijk als vrouwen dan stoppen met die hormonale anticonceptie? Wat maakt dat je zegt dat inderdaad heeft toch wel een minimum zes maanden nodig en hoe langer, hoe beter.
SPEAKER_01Ja, het is sowieso die tekorten waar we het over hebben gehad, zinc, serenium, vitamine E, Cutine. De pil zorgt voor die tekorten, die hebben we nodig tijdens de zwangerschap. Maar het is ook wel een feit dat je vrouwen die stoppen met de pil en direct terug hun cyclus hebben. Maar je hebt ook vrouwen die soms maanden, jaren zelfs geen cyclus meer hebben. En ja, als je dan zegt van bijvoorbeeld, ik word heftig, ik stop met de pil, want wij willen nu een kindje, maar het duurt misschien nog een jaar of twee jaar voordat je cyclus terugkomt. Ja, dan zit je wel nog twee jaar eigenlijk te wachten op die cyclus voordat je aan die actieve kinderwens kunt beginnen. Dus als je dat op voorhand al kunt doen, dan heb je eigenlijk al wat tijd uitgespaard. Dus het is gewoon zo. Die cyclus kan ontregeld zijn door hormonale anticonceptie. Dat zien we heel vaak. Dus het is wel jammer als je dan echt op dat moment een actieve kinderwens hebt, dat je dan nog zo lang moet wachten voor je cyclus terug is.
SPEAKER_02Ja, absoluut. En ik kan me ook voorstellen dat dat wel even duurt, vooraleer dat je bepaalde tekorten inderdaad hebt aangevuld, wat je zegt. En dat heeft dan weer een invloed op je baby'tje en op de zwangerschap.
SPEAKER_01En ook heel veel vrouwen, zeker onze generatie, zijn de pil beginnen nemen op hun veertien, 15, 16 en stoppen dan voor een kinderwens op tussen de 25 en 35, grap ik rekent. Ja, dan is dat wel een 10 tot 15 jaar dat je je cyclus volledig hebt plaatgelegd. Dat is niet niks. Dat is ook niet zonder slag of stoot op je lichaam. Dus ja, we kunnen ook niet verwachten dat als je stopt, dat je direct een goede cyclus hebt en dat je direct zwanger hebt. Er zijn vrouwen waarbij het dat kan en die ook een perfect normale, gezonde zwangerschap hebben. Maar heel vaak in de praktijk zien we ook dat dat niet zo is. En dat vrouwen echt wel na te stoppen met anticonceptie, hormonaale anticonceptie, struggelen met je cyclus en toch problemen hebben met filiteit.
Persoonlijke ervaringen met anticonceptie
SPEAKER_01Hoe lang bent je zelf gestopt? Ik ben gestopt. Ik denk 7, 8 jaar voor de zwangerschap. Dus dat was totaal niet de bedoeling van toen zwanger te worden, maar dat was toen omdat ik heel veel bezig met krachttrein nog altijd, maar er was toen zo één studie dat zei van ja, de pil kan een invloed hebben op hoeveel spiermassa je zou kunnen opbouwen. En ik had toen ook geen relatie. Dus ik had zoiets van ja, waarom neem ik de pil eigenlijk? Ik ben gestart, ook zoals de meeste vrouwen, omdat ik hevige menstruaties had, omdat ik klaad van mijn cyclus. Ik dacht dat dat de oplossing was. Maar uiteindelijk dacht ik van ja, waarom neem ik dat eigenlijk als ik toch seksueel niet actief ben, als ik toch dat niet echt nodig heb. En dan ben ik daarmee gestopt. Natuurlijk, toen kwam er heel veel klachten terug, want de pil lost nooit dat probleem op, dat onderdrukte. En dat is ook mijn driver geweest om in heel dat hormonale deeltje te stappen, omdat ik zoiets had van ja, oké, ik zie dat ik er niet de enige mee ben die er zo mee struggelt. En ik vond het heel fascinerend om te zien hoe onze cyclus op zoveel verschillende dingen impact heeft, van hoe je eten, inverteren, honger hebt, maar ook krachttreining, slaap, stressrespons, je huid alles. Dat ik dacht van ja, daar moet iets mee gedaan worden. Want dat is echt eigenlijk schrijvend dat wij daar zo weinig van af weten. We zitten nu in een tijdperk dat wel meer en meer besproken is, maar zeker zo acht jaar geleden was dat totaal niet zo. Dachten mensen ook van ja, waarom stop je met de pil als je geen kinderen wilt? Dus eigenlijk heel die periode voor die zwangerschap was voor mij al een preconceptieperiode zonder dat ik er eigenlijk al een actieve kinderwens had op dat moment.
SPEAKER_02En merk je dat momenteel dan aan hoe je je voelt,
De zwangerschapservaring van Axel
SPEAKER_02inderdaad, aan hoe je zwangerschap is aan het verlopen? Was zijn zo je eigen ervaringen er dan nu mee?
SPEAKER_01Ja, ik kan natuurlijk niet weten hoe het anders was geweest, maar ik heb een zalige zwangerschap. Ik heb het eerste trimester geen last gehad van misselijkheid. Een beetje afkeer van eten, had ik wel. Bepaalde dingen spraken me echt niet aan. Bepaalde dingen had ik meer zien. Dus ik zeg niet dat het totaal niets was. Maar echt misselijkheid van overgeven, niet kunnen eten. Heb ik totaal geen last van gehad. Ook nu, het is niet mijn derde trim, die een buik begint te groeien, maar het is niet dat dat mij heel hard belemmert. Ik merk nu wel natuurlijk dat die mooie tijd is er een beetje wat logisch is. Je bent de mens aan het groeien. Maar eigenlijk, ik vergeet vaak dat ik zwanger ben. Het was vorige week bijvoorbeeld aan het sneeuwen. En ik was zo eens aan het slaan op de sneeuw en zei: oh, nee, ik ben zanger, maar ik moet opletten dat ik dat misschien niet doe. Maar gewoon omdat ik nog zo sport op drie, vier keer in de week nog aan wenderingen, eigenlijk is mijn leven niets veranderd sinds de zwangerschap. Ik doe het wel iets rustiger aan, dat wel ook gewoon het rationeel en gevoel van die vermoeidheid is er. Maar ik heb niets klachten van de zwangerschap. En ik geloof ook, en de vroedverhouden zeggen dat ook rondom mij dat het feit dat mijn gezondheid al zo goed was voordien, dat die bloedsuikerspiegel bijvoorbeeld zo stabiel was, voordien, dat die ijzerwaren al optimaal waren aangevuld, dat zijn ook dingen die natuurlijk enkel maar een positief effect kunnen hebben tijdens de zwangerschap. Als je start met te korten. En er komt natuurlijk een baby bij, die dat afhangt van u, van wat jij eet, wat uw reserves zijn. Ja, als die reserves bij u wel niet optimaal waren daarvoor, dan gaat dat wel tijdens de zwangerschap en postpersum ook een invloed kunnen hebben. Dus ik geloof, ik kan niet weten hoe het anders was geweest, maar ik geloof wel dat die periode sowieso een positief effect heeft op die zwangerschap nu.
SPEAKER_04Ook wel als ze zo die zwangerschap-dimensie, dat ze zich ook kan linken, van te weinig essentiële wetzuren.
SPEAKER_01Dat is ook zo. Dat verandert wel. Ik merk ook mijn brein is ook meer volledig waar het was zoals voordien. Je brein verandert biologisch. De focus is nu gewoon je kind. Dus alle dingen die dat irrelevant zijn, die vergeet je snel. Maar je hebt inderdaad vrouwen die daar veel meer last van hebben, en vrouwen die daar maar een beetje last van hebben, zoals ik ook zei in de eerste trimester. Ja, ik heb ook wel afkeer van eten. Echt een stuk vlees of rauwe kip. Ik kon dat ook moeilijk zien. Maar het is nu ook niet dat ik daarvan moest overgeven ofzo. Of dat gemaakt was, kon ik dat ook eten. Dus ik denk dat die degradaties daarin ook nog wel verschil geven.
SPEAKER_02Waarom is dat eigenlijk? De afkeer, dat je dan hebt van een bepaalde voeding.
SPEAKER_01Ja, ik vind dat heel interessant om tijdens de zwangerschap dingen op te zoeken waarom iets is. Already een reden. En eigenlijk is dat heel logisch. Zeker dingen die rauw zijn, daar is een grotere kans op besmetting. En er zijn bepaalde bacteriën tijdens de zwangerschap die echt wel schadelijk kunnen zijn voor je kindje, bijvoorbeeld toxoplasmose, listeria. Dus je lichaam laat je ook een afkeer hebben van die dingen, omdat de kans dan kleiner is op een besmetting. Dus dat is heel logisch dat je lichaam meer zin heeft in warme maaltijden die bijvoorbeeld klaargemaakt zijn van die brood of van die slow cooked meat, omdat de kans daar veel kleiner is op besmetting. Dus ja, dat is heel interessant om dat te weten, want dan kun je dat ook plaatsen. En dat maakt dat ook heel veel sens, ook die zwangerschapsdementie. Oké, dat zou niet extreem moeten zijn. Maar het is logisch, eigenlijk biologisch gezien, wij zijn mensen nu en wij wonen in huis en
Voeding en cravings tijdens de zwangerschap
SPEAKER_01wij zijn heel veilig. Maar eigenlijk gewoon evolutionair gezien: als je bijvoorbeeld gaat bevallen, of als er iets is, je focus moet zijn op je baby. En al het gevaar daaronder moet jij kunnen zien, maar ook kunnen afschermen voor je kind. Dus dat is heel logisch dat wij enkel focus hebben op de dingen die belangrijk zijn en al de rest gewoon loslaten, want dat is evolutionair niet nodig.
SPEAKER_04Dat is logisch ook.
SPEAKER_01Dus dat is heel interessant. Ik vind dat ook interessant om op te zoeken, want dan zeg je eigenlijk dat ja, zeker bij een zwangerschap, ik heb dat voordien al: van het lichaam niets is toeval. Alles heeft gebeurd met een reden, of als je je lichaam iets probeert te vertellen, dan moeten we daar ook naar luisteren. Maar met die zwangerschap is dat echt heel cool. Ik merk ook heel tijdens elk trimester. De cravings die ik heb, als ik dat dan opzoek, hangt dat heel hard samen met wat je lichaam op dat moment nodig heeft voor je baby om die te doorgroeien. Bijvoorbeeld in het eerste trimester, ik ben nooit echt een viseter geweest, niet een reden of zo, maar ik vind dat gewoon niet echt lekker. En ik ben heel hard fan van vlees. In het eerste trimester kon ik niet goed tegen vlees, maar ik had superveel zin in vies. Wat superbelangrijk is voor die omega 3, voor die ontwikkeling van die hersenen. En dan bijvoorbeeld in het tweede trim heeft je lichaam meer calcium nodig, had ik ineens superveel zin in kazen en in zuivel. Dus je lichaam vertelt u ook echt
Het belang van intuïtie in de zwangerschap
SPEAKER_01wat je nodig hebt. En dat is heel interessant, want als je dan zo in tune bent met je lichaam om daar ook naar te luisteren, dat is met een reden dat je lichaam dit nu kweeft, want uw lichaam heeft dan die bouwstoffen nodig voor je baby. Ja, dat is zot eigenlijk.
SPEAKER_02Eigenlijk is inderdaad superlogisch dat je lichaam je perfect vertelt wat het nodig heeft. Maar we zijn dat zo gewoon om niet meer in tune te leven met ons lichaam. Ja, wat gezegd, dat wordt ons vaak vanaf dat we 13, 14 zijn, eigenlijk al afgeleerd.
SPEAKER_01Ik wil eigenlijk heel het leven lang van mensen. Denken dat wij zo'n superieure wezens zijn, die alles rationeel moeten nadenken en doen. En dat is ook zo op een manier. Maar aan de andere kant zijn wij ook gewoon dieren die daar gewoon instincten hebben. En dieren weten ook perfect wat ze moeten eten, wanneer ze moeten eten, hoe ze moeten slapen, wat ze moeten doen. Maar wij luisteren daar gewoon niet meer naar. Maar mijn zwangerschap voel ik wel dat dat. Dat is misschien ook omdat dat mij ook heel hard interesseert, maar dat je lichaam echt heel slim is. En dat dat echt wel heel duidelijk vertelt wat gaat en waar niet gaat. En dan is het gewoon aan ons als rationele mens om daar ook naar te luisteren en daar niet tegen in te gaan.
SPEAKER_04Dat is ook zo. Dat babytje is ook een goede omgeving, een veilige omgeving nodig natuurlijk om te ontwikkelen. Als er constant gevaar is, of niet de juiste voedingsstoffen, of jij doet dingen die niet gunstig zijn voor die groei, dan kan dat ook zijn dat dat gewoon in eens voor stop gezet. En ze ja, dat is hier niet veilig.
SPEAKER_01Klopt, babytje is ook. Ik besef dat ook al heel hard van vaak zeggen ze pas. Die bevalling als eindpunt, als die baby er is en oké, je leeft al wel wain in het feit van dat dat kind er al is. Maar veel mensen hebben het gevoel dat pas beseffen dat dat een kind is als dat geboren is, terwijl vanaf het moment eigenlijk dat er een bevruchting is, verandert er in je lichaam al zoveel en gebeurt alles al in functie van die baby. Dus dat is ook gewoon zo. Elk ding dat wij nu doen als mama, dat dat al een invloed heeft op dat kind. En dat is gewoon, ik vind dat magisch. Me fascineert dat.
SPEAKER_04Je zit ook onlosmakelijk met elkaar verbonden. Alles wat jij inderdaad toe, wat jij binnenneemt, je gedrag, alles dat gaat eigenlijk onlosmakelijk naar die baby.
SPEAKER_01Ja, en ik geloof zelfs ook zo meer in het spirituele van als soms lig ik in de zetel en denk je van dat je daar even al niet gevoeld. En dan denk ik gewoon aan haar van beweeg eens en laat. En dan begint u ook te bewegen. En denk van dat kan ook niet toevallig zijn. Ik geloof ook, je hebt zo'n verbinding. Je kunt ook zo connecten met elkaar. Dat is niet zomaar iets dat in u leeft. Dat is letterlijk een deel van u nu. Dus ik geloof dat die verbinding op spiritueel vlak wel heel interessant is.
De rol van de partner in de zwangerschap
SPEAKER_02Ja, absoluut. Ja, en ik denk ook wel heel mooi en goed dat je inderdaad al zo lang de ervaring had mee in tune te leven met je lichaam. Waardoor je natuurlijk een enorm voordeel hebt nu, denk ik. Vergeleken met vrouwen die dat niet gewoon zijn of minder lang gewoon zijn om in tune te leven met zichzelf en met hun cyclus. Ik heb daar in de eerste aflevering ook over gesproken, dat dat echt in het begin ook even zoeken was voor jezelf terug te leren kennen. Wie ben ik inderdaad, mijn natuurlijke cyclus. Dus ik kan mij voorstellen, een zwangerschap kan ook enorm overwelling zijn, want inderdaad, alles verandert. Dus als je dan niet even een transitieperiode of zo hebt gehad, kan ik mij wel voorstellen, als je dan van het ene uiterste naar het andere gaat, dat is toch best wel pittig lijkt me. Zeker.
SPEAKER_01En het ding is ook, die cyclus leert je ook inderdaad al vertragen. Leert je op bepaald moment in de folliculaire fase kun je knallen, kun je gaan. Maar die lute fase is wel een beetje een voorbereiding op die zwangerschap. Dat is al een fase waarin die proceson hoger is, dat je vaak wat meer nood hebt aan rust en ontspanning. En als je dat niet kunt, dan is die zwangerschap wel heel confronterend. Want dan vraagt je lichaam gewoon soms, zegt je lichaam gewoon zeggen, je moet nu stoppen, je moet nu rusten. En als je gewoon bent van bijvoorbeeld de pil te nemen dat je op een vlak een aantal hormonen zit waarbij je heel de tijd ook kunt presteren, bijvoorbeeld op je werk en gaan gaan, want je hebt schommelgeni, dan is het wel een heel groot contrast als dat ineens niet meer gaat. Dus je lichaam ineens vraagt van nu moet je in de zeten liggen, of nu moet je bijvoorbeeld iets extra eten, of nu moet je bijvoorbeeld twaalf uur per nacht slapen of een doetje doen. Ja, ik was al gewoon met mijn cyclus dat hij dat soms vroeg van het iets rustiger aan te doen, waardoor ik dat nu ook wel echt kan tijdens de zwangerschap. En daarom ook inderdaad dat cyclische leven is heel interessant als je geen kinder woont, omdat dat gewoon is wie dat je bent in je koor. Maar daar is ook gewoon interessant mee op een zwangerschap, want dat bereidt je echt al wel heel veel voor op die zwangerschap, dat inderdaad supertranmerend is en soms ook confronterend. Zelfs voor mij is iets waar ik ook mee struggle. Oké, ik was al gewoon die cyclus, maar ik was wel gewoon van keel energie te hebben en constant te kunnen gaan en de fitness constant te kunnen presteren. En te kunnen werken zoveel uren per dag en creativiteit hebben. En nu is dat er niet meer. Nu vraagt mijn lichaam van ja, je moet gewoon een doetje doen of je moet gewoon rusten. En dat is hetgeen waar ik soms wel met struggle met de zwangerschap, dat ik ook zeg tegen mijn man van. Ja, weet je, ik was dat echt niet gewoon. Ook vroeger, als ik bijvoorbeeld laat staat van weinig energie, dan ging ik kijken van is er een tekort, wat kan ik optimaliseren? Ja, nu kan ik er niks aan doen en ik veel mensen aan schreien. Het logisch dat ik geen energie heb, dus ik moet gewoon rusten. Maar dat is wel moeilijk, want ik ben dat niet gewoon. Ik ben iemand die altijd heel veel energie heeft en die weet wat ze moeten doen om te optimaliseren. En nu is het gewoon mijn lijf vraagt van rust. En ook al kun je dat dan ook weer rationeel plaatsen, maakt het wel soms moeilijk dat ik gewoon het rust te gaan moeten doen.
SPEAKER_02Ja, het is niet omdat je het rationeel weet van ja, natuurlijk vrij logisch dat dat dan op emotioneel vlak niet even serieus aanpassen. Het is een hele verandering.
SPEAKER_01Business owner, oké, dat is zo. Je hebt je bedrijf en blijf draaien. En ja, dat is gewoon aanpassing. In hoe klaar je daar ook voor bent. Dat is gewoon opnieuw zoeken naar hoe verander ik dat, wat zijn mijn prioriteiten? Wat voelt goed, wat voelt niet goed. Soms denk ik van dat lukt wel. En dan heb ik zoveel kans gehad en dan denk je van oké, ik kan dat echt niet meer doen. Dat is gewoon echt trial en error. En sommige dagen gaat dat wel en sommige dagen dat niet. Maar ik ben wel heel dankbaar dat ik wel zelfstandig ben, want ik denk heel vaak na over vrouwen die bijvoorbeeld shift te werken, of die bijvoorbeeld zelfs overpleging, ziekenhuis en constant op hun benen staan, dan denk ik van respect, echt waar. Want nu kan kiezen wanneer ik mijn werk doe. Als ik zeg van vandaag lukt het niet, ik doe het morgen, heb ik een betere dag. Dan doe ik het op die manier. Maar als je zo echt inderdaad constant moet presteren tijdens een zwangerschap, dat is misschien nog een heel ander debat. Maar onze maatschappij is gewoon niet echt heel meegaan, vind ik met het zwangerschap en postpartum en moeder worden, dat vind ik wel heel stevig. Als je dat hier zelf kunt controleren, dat is pittig.
SPEAKER_02Absoluut. Ja, zeker. Dat is absoluut niet evident.
Levensstijl en zwangerschap
SPEAKER_02Welke levensstijl?
SPEAKER_04Ja, eigenlijk is dat is een beetje. En ik wou zeggen dat is inderdaad gezegd. Dat is zo het principe van ja, werpen klaar in terug de maatschappij.
SPEAKER_01echt eerlijk dat je maar 12 weken krijgt. En ik denk 12 weken, als in lontrek je 15 weken of zo krijgt, dat is natuurlijk ook niet het meeste. Ja, die baby is drie maanden en dat moet je gaan zien wat je ermee gaat doen, de krijge kost ook veel geld. Je kind afgeven op drie maanden. Ik denk dat je enkele, dat er helemaal zijn die dat niet fijn vinden, maar het moet gewoon soms financieel. Dus ja, dat is heel erg dat onze maatschappij daar geen rekening mee houdt.
SPEAKER_02Ja, ik vraag me zo af, welke levensstijlfactoren dat vrouwen dan kunnen optimaliseren of dat ze misschien ook een beetje onderschatten of zo wat voor een impact dat heeft op zowel de vruchtbaarheid, dus de preconceptiefase, als tijdens de zwangerschap.
SPEAKER_01Ja, sowieso. Ik zeg altijd, als je een actieve kinderwijs hebt, zou je wel een beetje moeten leven naar als je zwanger zou zijn. Dus zou je al moeten kunnen zien, kan ik al wat ruimte toelaten. Eventueel als dat financieel iets minder werken, bijvoorbeeld. En als dat echt geen mogelijkheid is, kijk dan misschien naar de factoren buiten je werk. Bijvoorbeeld hoeveel sociale gelegenheden doe jij op een week. Het is natuurlijk ook fijn om ab en toe iets te doen. Wij zijn ook mensen die graag in community leven. Maar als jij elke avond of elk weekend iets gepland hebt en je zit constant in een rush, rush rush. Ja, dat is gewoon niet optimaal voor je vruchtbaarheid, want we hebben gewoon veiligheid nodig, je lichaam moet weten en het is veilig om een kind te ontvangen. En als je constant in die rush, rush, rush zit, dat is geen optimaal moment om een kind dan op de wereld te zetten. Zeker als er daarnaast nog extra externe factoren zijn die stress geven, zoals bijvoorbeeld voeding dat niet optimaal is, een slecht bioritme, mensen die bijvoorbeeld tekort hebben, al die dingen. Als die stress zo groot wordt van allerlei verschillende dingen, kan dat een enorme impact hebben op de filiteit. Maar ook tijdens de zwangerschap op den duur gaat je lichaam gewoon zeggen van je moet nu rusten. Ga je bijvoorbeeld heel belast krijgen van harde buiken. Of je lichaam dat zegt van het lukt niet meer. En dan gaat je misschien thuisgeschreven worden door de dokter. Omdat je lichaam gewoon zo in overdraft is gegaan. En als je het zelf berust niet geeft, dan beslist het het zelf en nu gaat je moeten rusten. Dus ik denk dat het al heel belangrijk is dat je gaat kijken naar de dingen die je wel kunt controleren. Zoveel mogelijk die slapende bioritme optimaliseren. Zoveel mogelijk die voeding optimaliseren. Zoveel mogelijk zien dat je beweging doet, maar dat je ook niet overdrijft met de intensiteit. Ik zie vrouwen soms die zes keer in de week workouts doen met high intensity. Er is een plaats en een plek voor dat. Als jij zegt van ik heb eens een doel van bijvoorbeeld een bodybuilding wedstrijd,
Stress en de zwangerschap
SPEAKER_01go voor het. Maar als je een kinderwens hebt, is het ook belangrijk dat je gaat kijken naar beweging dat gezond is, maar niet extreem overdreven. Dus er zijn heel veel dingen waar je wel controle over hebt, maar het is gewoon zo dat de maatschappij, zoals we dan het zeiden, er geen rekening mee houdt. Dus je moet zelf wel een beetje gaan kijken naar wat lukt. Maar het is ook gewoon zo, zoals ik zeg, financieel vaak heel moeilijk. Want ze moeten met twee fulltime werken om rond te komen. Dus het is gewoon heel moeilijk om die ruimte daarnaast te creëren. Daar ben ik mij ook heel bewust van.
SPEAKER_02Ja, inderdaad, op vlak van werk is dat misschien voor heel veel mensen niet mogelijk om dan een stap terug te doen. Maar gelijk wat je zegt, het slaap en bioritme is al heel underrated, denk ik. Mensen denken dan vaak van ik slaap gewoon zes uur en in het weekend slaap ik wel bij. Dat zijn zo van die dingen die dat is vrij basic, denk ik dat je al wel mee kunt beginnen. En gelijk wat je zegt, voeding en dergelijke, als je dat al wat optimaliseert en leren een stapje terug doen. Als je lichaam dat zegt dat dat eigenlijk al heel veel is.
SPEAKER_01Ja, en ik merk ook wel echt dat heel vaak bij klanten, dat ze ook tegen mij zeggen van het is niet haalbaar om minder te werken. Maar dat bijvoorbeeld na 12 coaching, ze toch zeggen van ja, ik ga toch een dagje minder werken. Of ik ga bijvoorbeeld van job zelfs veranderen. Heb ik al heel vaak gehad bij klanten. Dat die zoiets hebben van. Ik voel nu die voeding zit goed, die levensstijl zit goed. Maar die stress van dat werk is zo'n grote triger. Ja, ik wil gewoon iets anders doen. En dat vind ik vaak ook wel heel mooi, want dan kies je ook wel echt voor jezelf. En vaak is het dan zelfs nog een betere job of een andere opportuniteit, maar zat je zo in comfort en durfde je daar niet uit. Maar omdat je meer ruimte hebt gecreëerd, kan dat wel. Ik heb ook zo'n klant bijvoorbeeld die froetvrouw was. Die dat echt superleuk vond. Maar die zei ook van ja, die shifte. Vroeger, late nacht constant opgebeld worden. En uiteindelijk, tende van het rejte, die brandert toch altijd fruitvrouw, maar dat deed die meer consultaties, nine to fijne, ook wat ze echt fijn vond of verbinden met de mensen. Dus dat zijn heel mooie voorbeelden. Je kunt wel altijd doen wat je graag doet. En daarnaast ook kijken van wat heb ik eigenlijk nodig, wat vertelt mijn lichaam mij eigenlijk. En dan zijn er vaak heel veel mogelijkheden die dat wel je gezondheid gaan optimaliseren.
SPEAKER_04Het is ook een beetje gelijk dat je zegt. Je moet ook stelke zaal beginnen te leven, naar het leven, wanneer het baby er is. Want je kunt wel zeggen van nu past het niet, en kan proberen het ook zwanger te worden. Maar wat gaat dat dan doen, natuurlijk, als die baby er is, dan moet je ergens wel, want die gaan niet in eens weg, natuurlijk.
SPEAKER_01Ja, dat is ook zo. En dat is ook heel moeilijk. Dat is een heel moeilijk onderwerp. Want ik heb ook, ik denk, eerste had ik ook een reel gepost over dat ik als kindje
De keuze om thuis te bevallen
SPEAKER_01niet naar de cris ga gaan. Dus dat wij ervoor hebben gekozen om zelf ons kindje op te voeden, dat ik daar heel veel belang aan heeft. En er kwamen ook al negatieve reacties op van mensen die zeiden: denk je niet dat andere mama's ook liever niet hun kindjes opvoeden en financieel niet die mogelijkheid hebben. En ik ben me daar ook heel bewust en ik zie ook heel duidelijk in die rail, van het is niet dat ik zeg dat dat de juiste keuze is. Er zijn ook mensen die bijvoorbeeld de cris belangrijk vinden voor socialisatie. Dat is allemaal je eigen visie en je eigen mening, dat is oké. Maar het is wel zo, en dat is persoonlijk mijn visie, ik vind als je een kindje ga nemen en je gaat dat maandag en vrijdag van 9 tot 6 naar de cris moeten sturen, dan moet je misschien ook eens nadenken over: is dat op dit moment een goed moment om een kindje op de wereld te zetten. Of zijn er andere mogelijkheden? Kunnen we bijvoorbeeld zien naar een grootouder, of kunnen we bijvoorbeeld zien van één dagje minder te werken. Ik weet dat dat echt niet makkelijk is. Want financieel moeten we twee werken om een kind te ondersteunen. We leven in zo'n maatschappij dat dat schrijnend is, hoe we moeten werken eigenlijk. Maar het zijn gewoon wel denkprocessen, in mijn visie waar je rekening mee moet houden. Een kind is niet enkel gewoon een kind krijgen. Dat is inderdaad iets dat je leven gaat veranderen. En daar hoort ook gewoon wel inderdaad die verantwoordelijkheid bij nemen. Om te kijken naar financieel, timewise, is dat allemaal haalbaar. Maar ik weet ook dat er heel veel mama's zijn die een kindje liefst zullen bijhouden. Dat mag gewoon genoodzaakt zijn om die naar de cris te sturen. En dat breekt mijn hart ook gewoon dat die niet de mogelijkheid hebben om dichter of om langer bij een kindje te zijn.
SPEAKER_04Ja, het is toch ook belangrijk in de eerste levensjaren, of het toch zeker het eerste levensjaar, dat je zoveel mogelijk connectie met dat kindje opbouwt, voor onder andere veiligheid, het immuunsysteem, al die zaken.
SPEAKER_01Ze zeggen ook van ja, de crush is belangrijk voor socialisatie en zo. Maar mijn visie is trots twee, half, drie jaar heeft een kindje vooral de mama nodig. En de papa heeft ook wel een rol. Maar vooral de mama is heel belangrijk. En je kunt ook perfect socialiseren met kindjes rondom je, van vriendinnen. Dat hoeft niet per se een crush te zijn. Een kind heeft de nabijheid van de mama nodig. Dat is gewoon hoe ik het zie. Dat is ook hoe wij ons kind willen opvoeden. Ik zeg niet per se dat dat juist is, dat wij het zien. Maar ik vind het gewoon jammer dat veel mama's daar ook de mogelijkheid aan in hebben. Dat die wel dat kind naar een crush moeten sturen. Om ze moeten gaan werken, omdat er niet genoun is van de overheid of wat dan ook, omdat het leven zo duur is vandaag de dag. Maar ik geloof ook dat zeker tot aan die schooljaren, en zelfs die eerste jaren daarna, als ons kindje naar school gaat gaan en die wilt eens een dag thuis blijven, is dat voor mij ook helemaal oké als die nood heeft gewoon aan nabijheid en aan de mama en aan de familie. Ik vind dat ook helemaal normaal. Ik vind dat ook gek dat we daar verwachten met zo'n klein baby'je, bijvoorbeeld ook stijl gevolgd staan dat dingen, twaalf weken, een kindje naar de kras. Een kind van twaalf weken wegnemen van zijn veilige omgeving, ik vind dat eigenlijk zelfs barbaars dat dat verwacht wordt van ouders in de maatschappij, dat daar niet meer steun rond is. Ik vind dat heel erg.
SPEAKER_04Dat geeft ook heel veel stress op dat kindje, op dat immuunsysteem, dat zenuwstelsel.
SPEAKER_01Ja, en ouders ook. Heel veel mama's die voorscholing willen blijven geven. Maar voordat ze gaan werken door de stress, door te kolven, door weg te zijn van hun baby, uw baby niet te kunnen zien, te kunnen rieken, te kunnen aanraken, dat die productie ook gewoon stopt, wat heel jammer is, want veel vrouwen willen het wel langer geven dan bijvoorbeeld drie maanden, maar doordat ze terug in die red race worden gegooid, ja, stopt die productie. En dat is heel jammer dat de keuze afhangt niet van hunzelf of van het baby'tje, maar dan van externe factoren zoals de maatschappij, en verwacht dat je er terug wordt ingegooid.
Effecten van vroegtijdige scheiding
SPEAKER_02Wat is het effect daar dan eigenlijk? Agezien dat inderdaad, velen van ons zijn vanaf twaalf weken al naar de crash gemoeten, wat is daar het effect van, of wat kan daar het effect van zijn?
SPEAKER_01Ik geloof sowieso dat er op een manier een soort van separatie, angst of verbindingsproblemen kunnen zijn op lange termijn. Dat ook wel eens moeilijk om te zien of dat ook zo is. Want er zijn kindjes die de crash gaan, die perfect gelukkig opgroeien, no issues. Maar ik geloof wel dat het feit dat wij zoveel, als je kijkt ook naar, zoals ik net zei, wij zijn mensen, maar wij zijn uiteindelijk ook beesten, kijk naar alle beesten in de natuur. Daar zijn moeder en kind gewoon altijd naar bij. Die slapen op elkaar, die slapen bij elkaar, die worden niet gescheiden van elkaar. Dus het feit dat wij dat wel doen, dat kan verbindingsproblemen geven, of dat kan ook soms verteringsklachten geven bij kindjes die wil stress ervaren of slaapproblemen. Omdat ze gewoon uit hun totaal uit hun omgeving zijn, uit hun veilige haven. Ineens worden gebombardeerd met prikkels, met andere kindjes, zeker op zo'n jonge leeftijd. Ik geloof dat dat best wel wat op lange termijn wat impact kan hebben. Ik zie het niet allemaal. Er zullen ook voordelen zijn aan een crisis en raad, socialisatie en verschillende ziektes in contact komen, het immuunsysteem dat sterk wordt sowieso. Maar ik denk gewoon als we puur een biologisch kijken, dat dat op zo'n jonge leeftijd heel vroeg is.
SPEAKER_04Ja, we hebben daar ook tijdens de opleiding in de Koop Unie, hebben we er ook een klein stukje van gezien, voornamelijk in het gedeelte van ontwikkelingsbiologie. Dat inderdaad, als je kinderen vroegtijdig gaat scheiden van de ouders, omdat die kinderen die nog geen bewust zijn, die weten nog niet wat er gebeurt en zo. Dus die ruiken voornamelijk het immuunsysteem van de ouders. En dan voornamelijk van de moederen ook, en die weten dan, het is veilig, maar als je die dan eigenlijk gaat wegnemen, dat die eigenlijk dat immuunsysteem niet meer kunnen ruiken, en dat die dan eigenlijk anders gaan reageren. Omdat die dan constant eigenlijk in die stresssituatie zitten, van dat immuunsysteem herkent dat niet meer van oeh, dat is geen veilige situatie. We zijn onze moeder kwijt. En dat die daarom dus eigenlijk in een chronische stresssituatie terechtkomt, en dat je dus ook naarmate dat je gaat ontwikkelen bepaalde dysregulaties kunt krijgen, in je stressassen en dergelijke. Dat dat immuunsysteem soms niet optimaal kan reageren, omdat dat eigenlijk al geprimed is. Van toen in de tijd dat je ook ontwikkelings verschillende ontwikkelingsprofielen krijgt tussen het kind en de ouders. Gedragsmatig en dergelijke, al die zaken eigenlijk. Dat hebben we toen gezien dat dat zou kunnen ontstaan door het kind vroegtijdig weg te nemen.
SPEAKER_01Ja, ik geloof dat sowieso. Dat is ook, je kunt een baby van 12 ook niet uitleggen van. Ja, ik ga je even afzetten bij de kist, maar ik kom terugstreeks. Dat is oké. Een babyje denkt gewoon. Ik word hier achter, heel laat. En ook al wordt die keigo verzorgd en gaat hij niet verwaar lossen worden bij. Een baby beseft dan niet hetzelfde, die in een kamer liggen, apart. Een babytje, wij begrijpen dat rationeel. Je gaat slapen, je ligt een beetje, wij komen nu straks halen. Maar voor een kind wordt die in een donkere kamer gelegd, helemaal alleen zonder nabijt. Dat is gewoon traumatisch. Dat is gewoon heel eng voor een kindje. En ik denk dat we dat gewoon soms onderschatten wat voor impact dat al kan hebben, mentaal op een kindje. Er zijn ook heel veel mensen die zich daar ook echt mee bezighouden. Vroeger dachten ze ook dat een kind, al een baby, geen pijn kon ervaren, omdat hij niet kon reageren. Dus door operaties werden gedaan zonder verdoving, omdat ze dachten van een kind vergeet dat toch, of dat doet geen pijn. Terwijl we weten nu dat dat wel zo is, dat dat wel een impact heeft op dat kind. En dat zelfs in de baarmoeder nu al die dingen kan voelen en ervaren en kan meenemen naar het leven. Dus het is niet omdat we dat niet zien, omdat dat kind dat niet kan vertellen dat dat niet is gebeurd, dat dat niet heeft meegemaakt. Dus ik denk dat dat heel belangrijk is dat we daar meer aandacht aan geven zelf. En dat we inderdaad kijken naar wat we zelf doen. Maar ook hoop ik dat er ooit wel een verschil gaat komen in de maatschappij. We mogen niet klagen in België en Amerika is het bijvoorbeeld veel erger. Maar er zijn ook wel landen waar het veel beter is. Het is aan het groeien. Ik zei het nu ook sinds 2026 hebben vaders ook weer vijf dagen extra. Vaders hebben ze voor
De rol van zorgprofessionals
SPEAKER_01dat ze thuis mogen zijn. Dus is het nu denk ik 25 dagen in plaats van 20. Dus het is nog altijd weinig. Maar ik denk als we een paar jaar geleden gingen kijken, vijf, zes jaar geleden, dat het maar vijf dagen of zo was. Dus we zijn wel de juiste kant aan het opgaan, het is zeker nog niet waar we moeten zijn. Maar we mogen niet klagen. Maar ik denk dat het ook wel belangrijk is om inderdaad zelf een beetje verantwoordelijkheid te nemen in de maat van het mogelijke. Maar ja, wat kunnen we zelf doen, dat is gewoon belangrijk.
SPEAKER_04Ja, dat vond ik toen ook wel interessant toen in die les gedam gedaan gedreugelijk ook gevraagd door de vrouwen van ja, wat kunnen we dan doen? Als we aan zwanger zijn, we krijgen een kindje en die moet dan krijgen. Wat kunnen we dan doen om die schade eigenlijk te beperken? En dan zeiden ze ja, een van de grote een van de belangrijke dingen dat je kunt doen, is bijvoorbeeld een kledingstuk van je eigen dat je hebt gedragen, meegeven met je baby, omdat je je geur zit erin, je immuunsysteem zit er eigenlijk in. Dus die baby, die heeft dan dat kledingstuk bij zich en die ruikt en eigenlijk, ah, de mama is er, want die ruikt aan dat immuunsysteem. En dat zou dan eigenlijk die stressassen terug naar een rustig niveau kunnen brengen, zonder dat er constant stress op die baby is.
SPEAKER_01Ja, dat is heel interessant inderdaad, omdat die manier ook zo wat te biohacken, is dat eigenlijk. Dat is eigenlijk waarom. Dat is de exacte de definitie van biohacking, dat we proberen in de situatie waar we in zitten het zo optimaal mogelijk te maken. En ik denk ook dat het belangrijk is dat we ook zeggen van de schuld ligt ook niet, inderdaad, bij moeders of bij mensen. Er zijn zoveel vrouwen die dat thuis willen blijven. En ik vind dat soms jammer dat dingen of woorden uit context kunnen worden genomen. Want het is totaal ook niet dat ik mensen oordeel die kinderen naar de cris sturen of zo. Maar ik denk dat het wel gewoon belangrijk is dat we inderdaad kunnen kijken van wat kunnen we zoveel mogelijk optimaliseren. En kijken naar wat ik zelf doen. Inderdaad, als ik kindje toch naar de crush bijvoorbeeld ga een kledingstuk meegeven. Of probeer het zoveel mogelijk uit te stellen. Als een kindje een jaar of zo is en al iets meer bewustzuding heeft. Dat zijn dingen die je kunt proberen als je situatie daar ook toelaat.
SPEAKER_02Dat is grappig, want daar raden ze zelfs aan bij kittens. Ik had mijn kitten geadopteerd en dan las ik ook van die overgang van uit de nest naar thuis, dat je die speeltje of een stukje van de nest moet meegeven en dan mee in het mandje leggen en zo, zodat die inderdaad kunnen ruiken en zo wat tot rust kunnen komen. Dus dat is logisch, eigenlijk dat dat bij baby's niet anders is.
SPEAKER_04Maar dat is ook omdat baby's, gelijk gezegd, ook kittens en menselijke baby's, die kunnen alleen maar communiceren via immuunsysteem. Dat immuunsysteem, dat is het enige wat die op die moment hebben, want die hersenen zijn nog vol in ontwikkeling. Dat immuunsysteem, dat gaat bepalen van oké, is dat hier veilig of niet. We ruiken de mama, ruiken de papa. Oké, het is veilig. Allemaal andere signalen. Mama en papa zijn er niet. Oei, het is niet veilig. Dan moeten we eigenlijk alles afsluiten. En survival eigenlijk.
SPEAKER_01Ja, klopt. Als ik zeg, wij zijn mensen, wij denken dat wij heel ver ontwikkeld zijn, maar wij zijn uiteindelijk ook exact inderdaad hetzelfde als een kind of als een pupi, wij hebben ook gewoon nood aan die nabijheid en die mama, en wat dan ook.
SPEAKER_04Ja, natuurlijk, de basis blijft hetzelfde. We vertrekken allemaal vanuit hetzelfde. En het is gewoon omdat wij iets meer ontwikkeld brein hebben en die frontale kwabben hebben ontwikkeld, dat we bij deze kunnen, dat wij context kunnen creëren. Maar veel verschillen wij daar niet van als je natuurwijs gaat kijken.
SPEAKER_01Nee, wij als volwasseneskunde, maar een baby heeft inderdaad die ontwikkeling nog niet helemaal. En die wordt in een donkere kamer liggen of die wordt weggetrokken van zijn veilige omgeving en die kan dat gewoon nog niet plaatsen. En dat is gewoon. Ja, ik vind dat er wel nog meer aandacht aan mag worden gegeven van een baby is niet zomaar een onwetend wezen dat licht te huilen en dat nog niks beseft ofzo. Dat is echt wel ook al een persoon dat ik je kan opslaan, maar dat je gewoon nog niet rationeel kan nadenken zoals wij het doen.
SPEAKER_04Hoe inderdaad?
SPEAKER_02Makes a lot of sense. Ik vraag me ook af van het cyclisch leven en de zaken waar je aan werkt met je cliënten, met je hormonale gezondheid. Wat verandert er eigenlijk van zodra een vrouw zwanger wordt, verandert er dan ook, want je begeleidt ook vrouwen die dat zwanger zijn, of die dat zwanger willen worden. Verandert er, want we hebben er juist al een aantal basislevensstijlfactoren aan gehad, maar verandert er qua aanpak toch ook bepaalde zaken, op de manier waarop je hen begeleidt. Dingen die je gaat aanraden. Want voor vrouwen die daar zwanger willen worden en zwanger zijn, worden er heel veel meningen en adviezen allemaal naartoe gesmeten. Dus ik vraag mij af, waar trekt de rode draad in ofzo. Wat volg
Hormonale klachten en zwangerschap
SPEAKER_02je wel, wat volg je niet. Wat zijn de zaken waar jij dan op focust met je cliënten?
SPEAKER_01Sowieso, ik begeleid inderdaad vrouwen die mijn direct zwanger worden, die begeleid ik verder. Ik stet geen nieuwe zwangerevrouw op. We vrij gelimiteerd zijn wat we kunnen doen tijdens de zwangerschap op vlak van supplementen. Sowieso voedingen te trekken kunnen we heel veel doen. Maar dat is niet mijn hoofdspealisatie. Mijn hoofdspecialisatie is inderdaad die cyclus optimaliseren voor gewone gezondheid of zwangerschap. En als er een zwangerschap uit voortkomt, kunnen we natuurlijk verder begeleiden. Wat verandert er? Sowieso, we zijn beperkter met supplementen en dingen in te zetten. Er zijn veel supplementen die daar niet veilig zijn tijdens de zwangerschap. Dus daar moeten we natuurlijk ook wel op letten welke dingen we toevoegen. Er zijn wel supplementen die natuurlijk interessant zijn om toe te voegen. In mijn visie is daar soms ook nog iets anders in dan die van de medische wereld bijvoorbeeld. Ik ben heel erg van volat, dat is de actieve vorm van folieumzuur. Terwijl als je naar de gynaecoloog of de huisarts gaat gaan, gaan ze meestal zeggen van neem folieumzuur. Probleem met foliumzuur, is dat nog goed worden omgezet in het lichaam naar volat. En dat veel mensen daar problemen mee hebben. Dus vind ik de centrum om ineens volat, de actieve vorm in te zitten. Maar er zijn ook nog andere dingen waar je naar kunt kijken. Qua voeding vind je persoonlijk een hele moeilijke. Omdat ik lees heel veel boeken, nu ook tijdens het zwangerschap en voordien, over aanbevelingen rond voeding bij zwangere vrouwen. Maar het is ook nog een beetje een zwangerschap is iets heel delicaats. Het is voor mij ook mijn eerste zwangerschap. Dus je hebt de theorie, maar je hebt natuurlijk ook het meemaken. En er zit ook altijd wel een angst bij bij een zwangerschap. Van wat je doet, het gaat nu niet meer alleen over u. Het gaat ook om een kindje dat heel fragiel is, dat heel klein is. En elk ding dat soms te veel is, kan een impact hebben op die baby. Dus om echt heel veel dingen toe te voegen die daar niet standaard aanbevelenbevolen zijn, ben ik soms ook wel een beetje voorzichtig mee. Maar het principe van whole food, onbewerkte voeding, daar is een heel interessante. Maar je hebt bijvoorbeeld ook boeken die aanraden van wel hogere vitamine A inname of orgaanvlees, terwijl dat de standaard aanbevelingen zijn om orgaanvlees, of zeker toch leven, voor de vitamine A te beperken, omdat dat ook afwijkingen zou kunnen geven bij de baby. Ja, daar ben ik wel heel voorzichtig mee. En persoonlijk doe ik het niet, omdat ik ook zoiets heb van het is zo fragiel, het is zo kwetsbaar. Maar die whole foods in het algemeen, eigenlijk hoe ik ervoor had, heb ik gewoon doorgetrokken naar de zwangerschap. En ik volg wel de adviezen van geen rauwe producten te eten, geen rauw vlees, geen rauwe eieren, geen rauwe kazen, rauwe melk, etcetera, met daar ook wel een kens is op die bacteriën die dat ook wel die aangeboden afwijkingen kunnen geven. Er zijn mensen die dat wel doen. De kens dat er een besmetting in zit, is ook klein, maar er is een kens. Dus dat ze ook een beetje zelf aanvoelen van, wat voelt voor mij veilig op dit moment, en je daar ook wel in grote doorheen in zwangerschap. In begin was ik heel panisch en groot word, maar wel heel strikt van dat mag ik zeker niet eten of zeker niet doen. Terwijl nu persoonlijk, als mijn eidoyer niet volledig doorkookt is, maar nog een klein beetje lopend, ga ik daar ook niet het meest over stressen terwijl ik daar zwangerschap zo wel heel paranoia over was. Maar de aanraderingen zijn wel omdat volledig. Laten doorkoken. Dus ja, dat is echt een beetje aanvolen. Daarom, zeker tijdens de zwangerschap bij vrouwen, als ik die begeleid, focussen we vooral op die whole food, de dingen die dan nodig zijn voor de zwangerschap, waar we weten, die omega-3 fitzuren, die bewerkte voeding laten, die inflammatoire voeding zoveel mogelijk laten. Ook weer focussen op cholinerijke voeding, zoals die eieren. Choline is super belangrijk voor de ontwikkeling van de hersenen die calciumrijke voeding, wat belangrijk is voor de botten, of de ontwikkeling van de botten van je kindjes. Dus de dingen die we dan zo kunnen controleren, die gaan we dan zoveel mogelijk optimaliseren.
SPEAKER_02Ja, ik vind het heel interessant dat je dat zelf ook aanhaalt. De angst moeders of toekomstige moeders ook wel kunnen hebben en het feit dat je daar zelf ook al wel wat in bent gegroeid. Oké, in het begin was ik daar heel paranoia over, nu kan ik dat al bij meer loslaten. Doorheen heel ons gesprek was ik ook aan het denken van mij, dat moet echt doodeng zijn. Ik denk ook dat dat van persoon tot persoon wel zal variëren, maar over het algemeen hoorde dat toch ook wel vaker. Toekomstige mama's die zich bijvoorbeeld ook heel schuldig kunnen voelen. We hebben daar juist het topiek van de crussen aangehaald, maar inderdaad, ook qua voeding tijdens een zwangerschap, levensstijl. Ik kan me voorstellen dat er sommige mensen hiernaar gaan luisteren en zoiets hebben van wat moet ik hier dit en dit en dit allemaal nog gaan aanpassen en oh, ik ben niet goed bezig. Maar dat dan ook weer stress kan geven, wat ook niet goed is, natuurlijk. Dus dat zo.
SPEAKER_01Str is het ongezond, het laatste wat je wilt tijdens een zwangerschap. En dat is ook iets dat ik ook heb geleerd. Ook omdat ik al een heel verleden wel heb in de gezondheid. En ook zelfs vroeger een eetstoornis heb gehad. Dat dat voor mij ook was van oké, ik wil die zwangerschap goed doen. In de zin van ik wil letten op mijn voeding. Ik vind dat belangrijk. Maar ik ga daar ook geen stress op te varen als ik eens een keer iets anders eet. Of als ik eens een keer in de eerste trimester gewoon niets binnenkreeg. Of niet genoeg uit te binnenkregen. Die dacht. Ja, oké, dan is dat ook. Zo iets fijn. Mijn lichaam is aan het doen wat het moet doen. En je lichaam kan echt wel tegen een slag of een stootje. Dus je hoeft het zeker niet elke dag perfect te doen. Maar ik geloof wel dat we ook daar ook wel weer een beetje verantwoordelijkheid in moeten nemen. Ja, die gezonde voeding is gewoon wel belangrijk. En we kunnen dat niet onder zo'n opbank steken dat dat wel een impact heeft op je eigen journey, maar ook op dat van je kindje. Dus zonder daarover te stressen en gewoon die feiten te weten, kunnen we wel wat aanpassingen maken. En als je al een paar aanpassingen kan maken, kan dat ook al een wereld van verschil geven. Maar het is gewoon zo: er worden zoveel adviezen naar je hoofd gesmeten. En je hebt dan de standaard adviezen van de gynaecoloog. Maar dan kan je vroedvrouw bijvoorbeeld nog iets anders zeggen. En dan heb je social media dat nog een heel ander ding is en elk boek zegt dan ook weer eens iets anders. Maar dat is niet over de zwangerschap dat we bezig zijn, maar eigenlijk in het algemeen. Social media, er zijn zoveel adviezen en ik zie ook altijd tegen klanten en bij mezelf doe ik dat ook. Neem die informatie op als dat voor je veilig voelt. Maar voel bij je eigen lichaam. Wat voelt goed voor mij? Waar voel ik mij goed bij om toe te voegen. Wat voelt goed om aan te passen. Voelt je, ik doe dat en heeft een positief effect. Oké, go voor het. Voel je van ah, dat wordt aanbevolen, maar voor mij voelt dat toch niet zo heel goed. Probeer eens een keertje iets anders. Want elke persoon, elke situatie is uniek. Dus dat is ook weer dat in tune leven met je lichaam en je lichaam leren kennen en proberen aan te volen wat je lichaam je probeert te vertellen. Maar het is heel overwhelming, en het is inderdaad niet makkelijk qua adviezen. En zeker als je dan ook, in mijn geval bijvoorbeeld ook nog een iets andere visie hebt dan de standaard adviezen die worden gegeven, is het soms ook wel eng om daar niet per se tegen in te gaan, maar om het anders te doen, omdat het voor mij ook de eerste keer is. En ook al heb je daar weer de theorie. Ja, het is nog altijd wel eng, want je doet niet wat 90 of 99 procent van de mensen doen tijdens het zwangerschap, je doet het een beetje anders. En dat is soms wel zoeken. En zeker, zoals ik zeg in het begin van een zwangerschap, ja, de eerste echo, dat baby was anderhalve centimeter. En denk ik ook van zo klein, zo fragiel, dat is zo beïnvloedbaar door zoveel dingen. Terraan, nu voelt hij elke dag. Gisteren een echo gaat, die is 40 centimeter, anderhalve kilo, dat is een serieus ding dat al in je lichaam zit. Dat beweegt elke dag. Elke dag is dat die bevestiging van. Oké, het is oké. Maar in het begin je voelt niets. Je weet niets. Zit er, maar eigenlijk voor de rest heb je niets van referentiepunten. Dus dat is soms heel moeilijk. Maar dan is dat ook weer het vertrouwen dat je moet hebben in je lichaam van je lichaam is ervoor gemaakt. Probeer te luisteren naar wat het wel probeert te vertellen. Ook al voelt je baby bijvoorbeeld nog niet actief of zo.
SPEAKER_02Ook hier eigenlijk weer heel hard proberen luisteren naar je eigen lichaam en voelen van oké, wat voelt er voor mij juist, en dat dan ook wel durven uitproberen.
SPEAKER_01Je kunt ook natuurlijk wel opzoeken dat het veilig is, of zo tijdens een zwangerschap en je gekke dingen doet. Maar het is ook oké om je gevoel te volgen. Het is ook oké om het anders te doen dan de standaard mens. Zeker een zwangerschap, je voelt zo intuïtief aan wat dat goed voelt en wat dat niet goed voelt. En ik geloof ook dat die zwangerschap wel een beetje de eerste les is in dat moederschap of in dat ouderschap. Je gaat soms beslissingen moeten maken en dingen doen. Iedereen voelt zijn kind op zijn eigen manier op. En het kan zijn dat sommige mensen zeggen vanat die een baby nu eens uithalen of leg die nu eens in de kamer. Maar als jij het belangrijk vindt om die bijvoorbeeld bij je te houden en die niet te laten uithilen, dan moet je sterk met je schoenen in de grond kunnen staan en dat kunnen zeggen of dat kunnen doorvoeren. En die zwangerschap is daar al een eerste les in van. Ja, doe waar je zelf goed bij woont. En ook al een eerste les in het loslaten. Ook al doe je het allemaal perfect, volgens hoe de boek is het moet, je lichaam kan toch nog anders reageren. Ik wil ook heel graag bevallen, natuurlijk, en het beste hoe wat dan ook. En het kan zijn dat mijn lichaam ook zegt van oké, nee, er is iets. Het moet een spoedkeizersneden worden. Dat kan. En het is ook belangrijk dat je dan beseft van dat is niet je fout. Je doet het beste wat je kunt, maar je lichaam heeft ook een heel eigen leven en functie en ding. En probeer daar ook al een beetje met de flow mee te gaan en niet te streng te zijn voor jezelf. Want anders is dat een heel stresserende periode.
SPEAKER_02Ja, wat ik wil zeggen, is die stress is eigenlijk nog niet vaster dan, stel dat je het quote unquote perfect zou doen, maar je hebt daar keihel stress van, omdat je inderdaad zo strikt je weigens dingen aan het opleggen, dan zij eigenlijk ook niet zo goed bezig, want je stress doet eigenlijk je goede werk voor een stukje te niet.
SPEAKER_01Exact. En dat is ook waar we er seks het over hebben, die preconceptiefase, waarom ik dat ook zo interessant vind. Omdat eens je zwanger bent, komen er zoveel adviezen op je af. En als je op voorhand al echt een manier hebt gevonden van deze manier van eten, deze manier van leven, voelt al goed voor mij, is dat veel makkelijker om dat door te trekken. En ook als je al kennis opdoet over zwangerschap, voeding tijdens zwangerschap voor de zwangerschap. Ja, dan gaat dat ook al veel minder stress geven. Want dan moet je niet op dat moment, je bent twaalf weken, je leest een boek. Oh nee, het was superbelangrijk om in de eerste triester bijvoorbeeld eitentje dat je gedaan. Oh nee, mijn baby's in de ontwikkeling van de hersenen. Je brein gaat zo. Als je dat voorhand al weet en je kon er al wat rekening mee houden, dan geef dat al wat meer rust. Misschien van ik had het anders moeten doen. Je kunt het nooit perfect doen. En het is gewoon interessant dat je op voorhand al zo'n beetje die kennis hebt, dat dat niet extra stress tijdens de zwangerschap moet geven.
SPEAKER_02Ja, kennis is toch wel knowledge is power voor een stuk toch?
SPEAKER_01Sowieso, sowieso. Dat is echt het allerbelangrijkste. En ook als je dan en naar de zorgverlener gaan en die zeggen bijvoorbeeld bepaalde dingen, als je dan kennis hebt en je kunt ook sterk in je schoenen staan en zeggen van, maar ik kan het ook zo, of is dat bijvoorbeeld ook een mogelijkheid? Ik ben ook niet iemand die dat tegen het medische is, helemaal niet. Maar ik heb ook wel echt zorgprofessionals gevonden nu die dat medisch zijn, maar die daar ook wel openstaan voor andere dingen. Of als ik zeg van ik wil het zo, ik wil het zo doen, dat je dat ook oké vind. Als ik zeg van oké, ik wil niet een ziekenhuis bevallen, dat die ook gewoon zeggen van oké, dat is je keuze. En natuurlijk, alles medisch moet oké zijn. En dat is voor mij ook. Het is niet dat ik daar gekke beslissingen in ga nemen. Maar als alles oké is, fysiologisch, met mezelf, met mijn baby, dan heb ik ook zoiets van dan wil ik de natuur ook gewoon zijn gang laten gaan en het ook gewoon laten doen. Het is fijn dat je daar dan ook in gesteund wordt, in plaats van dan afgekraakt wordt. En er zijn ook echt wel heel veel zorgprofessionals die dat daar wel voor openstaan. En het is gewoon fijn om beide te hebben, dat je het meer holistisch hebt, maar dat je ook wel het medische hebt, gelijk die ego's om te kunnen zien. Is alles ook gewoon oké, structureel, anatomisch, het hachtje, wat dan ook, dat zijn dingen die fijn is om ook wel medisch opgevolgen te krijgen.
SPEAKER_02Was dat moeilijk om te vinden eigenlijk? Zorgprofessionals die dat daar wat meer voor openstaan?
SPEAKER_01Het ding is, dat ik al zo lang naar mee bezig was, had ik bijvoorbeeld ook al een gynaecoloog vroeger gezocht die dat al wat meer holistisch of wat meer open stond voor die dingen. Dus dat was wel heel fijn, want de meest die dat doen, die zijn ook vol zit en nemen geen mensen meer aan. Dus dat is dan heel moeilijk als je dan zwanger bent om dan ineens een gynaecoloog te gaan zoeken die dat wat meer open staat daarvoor. Ik was dat denk ik al geweest toen ik twintig was, om gewoon eens te checken van ik neem geen anticonceptie. Ik wou gewoon eens een algemene check-up, is alles oké. En toen had hij ook al, zeeg ik van ik neem geen anticonceptie. En was dat gewoon van ah, oké, als je dat goed bijhoudt met die fertility awareness, dan is dat oké. Dus dat was voor mij ook al van ah, die staat daar oké tegenover. En nu bij de zwangerschap is dat ook. Die zullen aanbevelingen doen van dit of dit of dit worden aangeraden. Maar als ik zeg van ah, ik wil dat liever niet doen en dat wel en dat niet, dan zijn die daar ook gewoon oké mee. Dus ik vind dat niet moeilijk, omdat ik daar ook al heel lang mee bezig was voor. Maar ik zie wel bij klanten dat dat niet altijd even makkelijk is om zorgprofessionals te vinden die een ruim denkende blikje willen.
SPEAKER_04Ik vind dat zelf ook niet zo evident om zo op zoek te gaan. Als je een specialiteit zoekt, of bijvoorbeeld echt een huisarts die ruim denkt, of zo. Dat is niet zo simpel om te gaan zoeken. Maar je hebt ook geen zoekkader. Ja, er zijn er wel sowieso. Bijvoorbeeld, bij ons in opleiding was er ook één huisarts en één spoedarts, mee in opleiding van de KPI. Dus die zijn er inderdaad. Door in de jaren zijn er ook al een aantal afgestudeerd enzo, en mensen die ook al andere studies hebben gedaan. Maar het is moeilijk om gewoon zo te zeggen van oké, nu ga ik zoeken naar die professionals. Maar het is niet dat je een platform meet, of het is niet dat je. Als je gewoon als burger op zoek ga naar een huisarts, dan zie je gewoon wel een huis, dat zit bij mij de buurt van alle huisartsen. Maar het is niet dat je zo een filter hebt van oké, wie heeft er een ruim denkend beeld. En dat is het moeilijke.
SPEAKER_01Maar het is wel zo dat connecties dan ook weer heel belangrijk is. Dat je bijvoorbeeld met de KPN weet van die of die of die. De mij zijn bijvoorbeeld ook van vriendinnen die daar allemaal zijn geworden, die dat wel dezelfde visie hebben, dat weet van Alisa, die Arten geweest, of die daar wel openstaat voor bijvoorbeeld een iets holistischere aanpak. En dat is ook de reden waarom ik ook bijvoorbeeld, ik heb ook met mijn klanten een community. En dat is ook een community waar vrouwen in zitten die dat actieve leden zijn, maar ook oude leden, ook leden van mijn cursus. En daarin wordt ook gevraagd van ICOO, in die omgeving, is er daar bijvoorbeeld iemand die daar een goede holistische arts weet, of dit of zo. Dus die connecties zijn heel belangrijk, dat je inderdaad ook al mensen hebt die dat ervaring hebben met een soort arts. Maar ik kan echt wel zeggen dat er echt wel heel veel artsen zijn die daar openstaan, ook voor alternatieve dingen. Ook al zijn ze niet per se volledig zelfholistisch als ik zei, mijn gynacoloog ook dat is gewoon een medisch gescholde gynaecologen. Maar als ik zeg dat ik het anders doe, is het daar ook geen oordeel achter. Ze zullen wel dat medisch aanraden en ze zullen ook wel medisch als er iets. Maar dat vind ik ook persoonlijk heel belangrijk dat als er iets medisch is, dan wil ik het ook weten. En dan ben ik ook super dankbaar dat we die medische wereld hebben en dat we daar ook kunnen ingrijpen. Maar het is gewoon wel belangrijk dat je geen oordeel direct krijgt als je het anders maakt. Die connecties zijn heel belangrijk in gewoon vragen aan mensen die dezelfde visie hebben van iemand toevallig die dit of dit of dit, want er zijn er echt wel best waan. En vandaag alleen maar meer en meer.
SPEAKER_04Ja, die komen inderdaad wel meer en meer. En dat is wel goed dat iedereen wel ruim om begint te denken dat er ook wetenschapsgewijs gewoon ook meer beschikbaar is en dat dat ook wel meer wordt geïntegreerd, dat die mensen effectief ook die studies gaan lezen en zoiets hebben van ja, maar zich, deze is nu nieuwe informatie. Hetgeen dat ik nu heb gelezen, is al 20 jaar oud. Ja, dat is eigenlijk totaal overrolled nu.
SPEAKER_01Klopt helemaal, dat is ook zo. En doordat er inderdaad meer en meer beschikking is. En ook omdat patiënten veel meer dingen in vraag stellen. Vroeger ging ik naar een dokter en wat hij zei, je vertrouwde dat volledig. Terwijl nu zijn er ook heel veel patiënten die zelf dingen opzoeken, zelfsties inderdaad lezen of dingen opnemen of onderzoeken. En dan ook naar een arts gaan en dingen in vraag stellen. Oké, je zegt nu dit, maar kan ook bijvoorbeeld dit, of wat met dit, of als we dit onderzoeken? En dat zet artsen ook aan om na te denken van ja, inderdaad, ik heb daar misschien nog niet echt over nagedacht. Of kan dat eens opzoeken en daar meer research over doen. Dus het is sowieso een samenwerking tussen de artsen die dat er meer voor openstaan en patiënten die daar veel meer dingen in vraag durven stellen.
SPEAKER_04Ja, dat is belangrijk. Dat je inderdaad je vragen stelt en dat je dat je probeert toch samen tot een conclusie te komen. Dat je denkt van nou ja, deze zou het probleem kunnen zijn, of kunnen die richting misschien uitgooien.
SPEAKER_01Ja, en dat is heel interessant, want dat is ook met de zwangerschap bijvoorbeeld, om dat daar naarto terug te trekken, was ze ook aanraden van er is zo'n Brains methode, want ik ben ook samen met mijn man een opleiding aan het volgen. En de opleiding is zo'n cursus online over wat gebeurt er eigenlijk allemaal tijdens de zwangerschap, maar ook tijdens de bevalling, omdat ik dat heel interessant vind dat hij dat ook weet. Want we hebben allemaal zo'n beeld van water breekt, dat is een hele plaat. En je krijgt weer en dat kind komt, terwijl het eigenlijk bij het merendeel van de vrouwen niet zo is dat water bijvoorbeeld eerst breekt. Dus ik vind het heel interessant om dat zo theoretisch te zien. En in die cusus komt dat er ook aan te passen, dat is de Braines-methode. En dat staat een ezelsbrugje. Ik weet niet exact waarvoor elke letter staan, maar het gaat er eigenlijk om dat als er een medische interventie bijvoorbeeld wordt aanbevolen, dat je even vragen van. Oké, waarom wordt dat aanbevolen? Waarom stel dat ze zeggen, ja, ik wil dat je wordt ingeleid. Waarom wordt er aangeraden dat ik word ingeleid? W zijn bijvoorbeeld de risico's als ik het wel doe, en wat zijn de risico's als ik het niet doe? Zijn er eventueel ook alternatieven? Wel als ik zeg van ik waf nog een paar dagen, kan dat. Als ze bijvoorbeeld voor die optie gaan, als ze voor die optie gaan. En dan ook kunnen zeggen van we pauzeren even. Ga even bijvoorbeeld, stel je bent bij de gynaecoloog uit de kamer, of we gaan even overhuis, we laten dat even bezinken, dat je niet op dat moment zelf een beslissing moet nemen. En dat is heel belangrijk dat je ook nog altijd zelf insprakt en dat je wat de persoon, medisch die daar voor je staat, ook zegt, dat je dat zeker ter harte kunt nemen, maar dat je dat ook even kunt laten bezinken. En ook in gesprek kunt gaan. Is er eventueel ook iets anders waarom wordt de aanbeholen en niet zomaar iets aanneemt, omdat dat wordt gezegd? En dat is wel goeie, vind ik aan onze generatie, dat wij dat wel doen, dat wij wel veel meer dingen in vraag durven stellen. Om ook te zien van past dit ook echt bij mij, mijn situatie, en voel ik mezelf daar ook goed bij? En weten we ook alle risico's, voor en nadelen, alternatieven. En kunnen we op basis daarvan een beslissing nemen. Dat is superkrachtig. En dat geeft u ook heel veel zelfvertrouwen dat als je in een situatie komt, dat dat ook oké is om die dingen in vraag te stellen en te mogen stellen. Want je mocht dat ook. Je mag die interventies in vraag stellen en je mocht ook zeggen van dat wil ik wel of dat wil ik niet. Je hebt zelf heel veel keuze en heel veel mogelijkheden om zelfbeslissingen te nemen.
SPEAKER_04Natuurlijk.
SPEAKER_02Ik vraag mij ook zo af van je hebt superveel keuzes. Het is superbelangrijk dat je ook inderdaad de juiste info gaat opzoeken, of dat je daar zelf ook wat kritisch in durft na te denken. En je zei daar straks ook al van: oké, je moet zelf wat aanvoelen. Wat voelt er dan voor mij het beste aan en daar ook wat in durven die keuzes te maken. Ik vraag me af, oké, langs de ene kant heb je dan je partner natuurlijk, die een heel belangrijke factor is. Hoe staat die daarin en hoe ondersteunt die je daarin? Anderzijds zorgprofessionals die dat daar wat voor openstaan, die je niet volledig met de grond gelijk gaan maken als je het anders wilt doen dan als je dingen in vraag stelt. Maar daarnet had je het ook over vriendinnen die daar bijvoorbeeld aan mama zijn geworden, die ook een gelijkaardige visie hebben. De cliënten die dat je hebt begeleid, die zwanger worden tijdens een traject bij je, merk je daar vaak bij dat die bijvoorbeeld niet zo'n ondersteunende omgeving hebben, dat ze daar eigenlijk heel hard tegen botsen. Want ik kan mij voorstellen dat dat wel een hele toch wel bepalende factor gaat zijn van in hoeverre durven ze het anders te doen. Zeker.
SPEAKER_01En zeker als je inderdaad enkel zelf die andere visie hebt, geen vriendin, geen familie, en dan bijvoorbeeld je partner ook nog, die misschien ook een andere visie. Je bent wel te thuis of niet, maar je partner zegt van helemaal niet. Je familie zegt van nee, dat is super onverrang wordt. En je zorgprofessionals zeggen dan ook van super omverend wordt. Ja, zet dan maar eens door. Zet dan maar eens door, dat je eigenlijk wilt diep van binnen en voelt dat het geen wat ik wil, maar je moet tegen alles ingaan, dat is super moeilijk. En persoonlijk, ik struggle daar ook soms nog mee. In de zin van ik heb inderdaad de chance dat mijn partner en ik, dat wij on the same page met alles bijna zitten. Maar soms met familie is dat ook zo, omdat het anders is, en omdat ze ook een visie hebben. En wij hebben daar al heel vaak in gebodst, nu ook met de zwangerschap, dat bijvoorbeeld ik zeg van ik wil daar bevallen of ik doe dit wel of dit niet, en dat die dat niet begrijpen. Maar dan denk ik dat het heel belangrijk is om ten eerste respect te hebben naar elkaar toe. Want ze hebben ook een overtuiging, omdat ze misschien iets hebben meegemaakt, of omdat ze hun bevalling zelf traumatisch was, of omdat ze bijvoorbeeld super bezorgd zijn rond u, of soms ook het niet kennen. Veel mensen bijvoorbeeld onder de thuisbevalling kennen het ook niet, en denken dat je precies een wojiwoogje bent die in een bos ga bevallen zonder enige medische interventie. Dus vaak is het ook het onwetende dat er is. En dan denk je dat een gesprek heel belangrijk is met respect naar beide kanten en gewoon inderdaad dat gesprek aangaan. En als er dan geen respect is langs de andere kant, bijvoorbeeld, dan is dat ook iets waar je misschien conclusies uit kunt trekken. En kunt zeggen van oké, dan bespreek ik die dingen niet met u, of ik bescherm mij daarvoor en ik zal wel zelf zien, hoe dat ook. Maar ik geloof wel dat het zoeken van een community, van vrouwen, vooral die daar like-minded zijn, dat dat heel belangrijk is tijdens de zwangerschap en postpartum ook. En dat is ook wat ik probeer te doen, ook met die coaching, met die community, dat het niet enkel dat één op één is, maar ik heb wel heel wat mensen die elkaar hebben leren kennen daardoor of elkaar beginnen volgen op social media en wat sturen met elkaar en afspreken. Dat is gewoon wel heel krachtig, want het is ook zo dat als je omringt met like-minded mensen, ja je kunt dat zoveel laten leren, en je kunt ook zoveel inspiratie daaruit op doen, dat is gewoon wel heel krachtig. Maar om je vraag te beantwoorden, ik zie het heel vaak inderdaad in de praktijk dat vrouwen iets willen, maar dat ze het eigenlijk niet durven doorvoeren, omdat hun omgeving, en zeker als de partner, er niet in steunt, dat is heel moeilijk. En ik kan mezelf ook voorstellen dat als mijn man mij daar niet zo in zou steunen, dat dat heel moeilijk zou zijn. Dat ik ook niet weet of ik het echt zou kunnen of durven doorvoeren, zeker bij een eerste kindje, omdat het al zo nieuw en zo eng en zo onwetend is. Maar het feit dat je er samen in staat, is wel al heel krachtig. Maar dan komen we ook weer terug op heel die voorbereidingen, heel die dingen. En je kunt dat ook een gevoel onderwerp is. Maar dat zijn gesprekken die vind ik persoonlijk ook al voor de zwangerschap moet hebben. Van oké, hoe sta jij daarin? Hoe sta jij tegenover een bevalling? Hoe sta je tegenover voeding? Hoe stag jij tegenover de gezondheid van ons kind? Hoe sta jij tegenover naar de krijgsturen? Hoe sta jij tegenover al die dingen? Ja, dat zijn gesprekken die er niet moeten zijn, maar nadat die BB eral is, maar op voorhand dat je daar on the same page al in zit, dat is toch gewoon mijn visie. Ja, absoluut.
SPEAKER_02En dat is, denk ik, dat zijn zaken waar heel veel mensen ook gewoon weg niet bij stilstaan, denk ik. Dat pas vanaf dat dat onderwerp zich dan aandient. Bijvoorbeeld de beslissing om naar de crash te gaan, of de beslissing tijdens een zwangerschap om het zo of zo aan te pakken. Dan pas gaat dan een lichtje branden bij heel veel mensen van. Oei, we are not on the same page. En dan wordt het inderdaad wel heel moeilijk, zeker als je dan meerdere mensen in je omgeving hebt, dat je echt zo een bepaalde mainstreamvisie of zo hebben, die dat echt niet aansluit bij hoe jij het ervaart. Dus ik vind dat goed dat je ook zegt van ja, dat komt ook allemaal kijken bij die voorbereiding. Het is niet alleen het levensstijlgedeelte.
SPEAKER_01Nee, de juiste partner en de juiste community, eigenlijk rondom je al hebben, is gewoon superbelangrijk. En je moet ook niet over alle dingen hetzelfde zijn. Wij hebben Ook soms. Ik kan heel obsessief en groot worden, maar ik kan inderdaad heel hard zo. Ik wil die voeding zo en die voeding zo. Terwijl mijn man kan meer zeggen van oké, het is bijvoorbeeld zo, dat is ook oké. Dus het is heel fijn om ook wel zo die balans te hebben samen. Maar over de belangrijkste waarden en normen, als in bijvoorbeeld in ogen op de zwangerschap: hoe wil je bevallen, waar wil je bevallen, die crash je dingen, vind ik dat wel belangrijk dat je on the same page zit. Want dat zijn zo'n grote beslissingen, dat als je daar niet gelijk mee zit, dat is wel echt heel moeilijk. Zeker, ik zeg een zwangerschap, er komt al zoveel bij kijken. Er zijn al zoveel nieuwe dingen, zoveel stresserende dingen. Als je dan nog eens moet stressen, ook over wat je partner, of dat je daar niet aan de same page zit, ja, dat kan wel zwa zijn, kan ik me voorstellen.
SPEAKER_02Ja, 100%. Ik vraag me af, die hormonale klachten, cliënten die bij je komen met hormonale klachten. En die zwanger willen worden, raad je dan aan van ja, nee, we gaan echt wel eerst die hormonale klachten volledig opgelost krijgen. Of hoe kijkt je daar naar? Wat voor invloed heeft dat op bijvoorbeeld vruidbaarheid zwangerschap?
SPEAKER_01Ja, ik zeg dat wel. Het hangt er ook vanaf welke klant dat er voor mij kom zitten. Als er iemand al bijvoorbeeld jarenlang op haar gezondheid is aan het focussen. En er zijn een paar kleine tweets die moeten doen, dan is het vaak ook oké om te zeggen. Je kunt wel al actief proberen voor een kindje. Maar heel vaak komen klanten bij mij omdat ze echt problemen hebben, omdat ze bijvoorbeeld geen ovulatie hebben, een heel korte luteale fase, dan geef ik dat ook wel mee van oké, ideaal werken we nu wel drie tot zes maanden samen voor je actief gaat proberen voor een kindje. Omdat het gewoon belangrijk is dat we die te kort aanvullen, dat we die cyclus optimaliseren, klegen ook altijd van die luteale fase is te kort. Ja, stel, je luteale fases maar 7 dagen, wanneer een eitje bevrucht wordt tijdens de ovulatie, zelt dat in 6 tot 12 dagen na die bevruchting. Als je lutale fase maar 7 dagen is en dat eitje ging innestellen, gemiddeld is de dag 8, 9. Ja, dan kan het zijn dat bijvoorbeeld de luteale fase te kort was om dat eitje goed te kunnen laten innestellen. Dus ik leg daar ook uit van dit is belangrijk dat we dat gaan optimaliseren voor een gezonde zwangerschap, voor een goede progesteronproductie, ook tijdens het zwangerschap. Dan zijn klanten daar ook wel heel vaak mee van oké, het is belangrijk om die gezondheid te optimaliseren, maar ook op een gezonde zwangerschap. Maar ik probeer dat ook zo mee te geven op Instagram. Dus de meeste mensen die bij mij komen, die weten dat ook wel ik ziet. Heel vaak komen er klanten bij mij die zelf pas een kinderwinz hebben na twee tot drie jaar, nu trei ik toen en pas binnen twee, drie jaar een kinderwinzen hebben, maar gewoon al hun gezondheid wil optimaliseren. Dus heel vaak starten vrouwen al met die gedachten. Dus dat is gewoon wel fijn.
SPEAKER_02Ja, kan het zijn dat je eigenlijk niet meer vruchtbaar bent omdat je te lang hormonale anticonceptie hebt
De invloed van anticonceptie op vruchtbaarheid
SPEAKER_02genomen?
SPEAKER_01Dat is ook heel moeilijk. Wat is de oorzaak dan? Er zijn vrouwen die daar echt inderdaad heel veel problemen met infertiliteit laat stoppen met hormonale anticonceptie. Ligt het aan die hormonale anticonceptie of ligt het aan dat heel vaak vrouwen ook hormonaale anticonceptie zijn beginnen nemen om bepaalde klachten te onderdrukken? Bijvoorbeeld omdat ze PCO's hebben of omdat ze endometriose hebben, of omdat ze geen ovulatie hebben, geen menstruatie hebben. En ze pakken dan de pul. Ja, en ze stoppen met de pul. De pil los dan nooit op. Dus als je dan stopt, komt dat probleem terug en soms zelfs nog erger. Dus het is inderdaad soms moeilijk om te zien van ligt het per se aan die hormonale anticonceptie, heeft dat het erger gemaakt? Of was het probleem daarvoor al? Dat is heel moeilijk om te weten. Maar we zien gewoon inderdaad wel dat heel veel vrouwen die op heel jonge leeftijd gestart zijn met de pil, dat die wel inderdaad problemen hebben met filiteit. Niet altijd, zeker niet, maar dat dat wel vaak voorkomt.
SPEAKER_02Ja, Makes sense: Je zij eigenlijk die hormonale anticonceptie, een beetje een pleister op een open wonden aan het plakken en dan trekt hij die eraf.
SPEAKER_01Ja, inderdaad. En ook heel vaak, zeker onze generatie die de pil beginnen nemen op 14, 15, 16. Ja, je merkt misschien nog maar een paar jaar aan het menstrueren, je lichaam heeft de tijd ook niet gehad om te zoeken naar zijn balans. En als we dat dan direct al stopzetten. Ja, je dan op je 8, 29 bijvoorbeeld stopt omdat je een kinderwens hebt, je lichaam heeft nooit eigenlijk de tijd gehad om die cyclus op gang te krijgen. Dus dat kan ook problemen met zich meebrengen. En dat is gewoon iets dat onze generatie nu, denk ik wel meer en meer beseft. Van oké, we zijn op heel jonge leeftijd beginnen nemen en dat is misschien niet zonder slag of stoot geweest. 100%, stof to think about. Zeker. En dat is ook wel goed dat je het net ook zei van alles, ook de informatie die ik meegev en de dingen die ik zeg, dat is totaal niet om stress te geven om mensen inderdaad te oordelen of wat dan ook. Maar het is wel inderdaad stof to think about. En het is wel interessant om dingen in vraag te stellen. En over dingen na te denken. En gewoon zelf bij jezelf in te tunen. Ja, wat vind ik jou belangrijk? Wat wil ik doen? Gewoon op hormonale gezondheid, maar ook op kinderen, op een zwangerschap. Altijd gewoon even zelf intunen. Wat vinden wij belangrijk? Zelf na te denken, zelf dingen in vraag te stellen, zelf dingen op te zoeken. Zoals ik ook zei, die knowledge is power. En dat is ook mijn motto. Ik vind dat zo krachtig. Dat is ook de reden waarom ik zoveel dingen deel. Niet om met de vinger te wijzen of te zeggen dat iedereen dat zo moet doen, maar gewoon om wel bewustwording te creëren dat we zelf echt wel zoveel controle over onze gezondheid hebben en we hebben echt wel de dingen zelf in handen. Dus het is ook belangrijk dat we daarnaar handelen en dat we dat ook serieus nemen.
SPEAKER_04Ja, bewustzijn, dat is inderdaad heel belangrijk. En soms, inderdaad, brengt het ook wel een beetje stress met zich mee. Maar dat is dan vooral. Ik zie dat voornamelijk eigenlijk als een beetje de stress, omdat je de verantwoordelijkheid gaat terugpakken. En omdat dat dan een stuk bij jezelf eigenlijk ligt van oké, ik heb controle en die kan heel veel doen, maar ik moet die verantwoordelijkheid zelf nemen en zelf die stappen gaan nemen. En dat zorgt ook vaak voor stress omdat je dan een pad gaat bewandelen, waarbij niemand eigenlijk, ik zal maar zeker je handje gaan vasthouden of met de lepelen het je in de mond gaat geven, zoals velen het gewoon zijn. Want velen nemen inderdaad, gelijk dat je er straks al adviezen aan vanop, dat ooit zijn neergeschreven, dat de algemene richtlijnen nu zijn. Dus het wordt eigenlijk met de lepelen in de mond gegeven, maar als je dan bewust wordt en je denkt van er is eigenlijk nog wel heel veel meer. En ik ken ook heel veel meer, dan neem je die verantwoordelijkheid natuurlijk. En dan is het een beetje stressie van hoe moet ik dat gaan doen? Welk pad moet ik gaan bewandelen? En dat inderdaad, ja, dat is zo die onwetendheid.
SPEAKER_01Dat is die onwetendheid dat ook gewoon heel eng is. En wij zijn als mensen ook gewoon routinebeesten. We hebben heel graag comfort en word je daar uitgetrokken, dat is heel moeilijk. Maar dat is ook de eerste stappen in verandering. Die uit die comfortzone gaan en raad zelf die controle en terugnemen, dat je in raad weet van ik heb hier echt wel zelf iets over te zeggen, en dat kan ook. En dat is met trial en error, dat is met vallen en opstaan, het gaat je alleen maar dichterbij brengen bij wie dat je echt bent, geloof ik altijd.
SPEAKER_03Zeker.
SPEAKER_01Mooi gezegd.
SPEAKER_02Ik ben een beetje de tijd in de gaten aan het houden. Ja, je weet het al van de vorige keer waarschijnlijk, maar we eindigen altijd met zo onze slotvraag van welke kleine stapjes zou jij aanraden aan vrouwen die zij in de preconceptiefase zitten, het zij al tijdens hun zwangerschap op vlak van hun gezondheid.
SPEAKER_01Ik zou sowieso gewoon, het vorige keer heb ik gezegd van elke dag een klein beetje verbeteren, dat is ook jullie motto, dat is hetgeen dat belangrijk is, maar nu zou ik ook meer zeggen. Voel echt zelf bij je eigen lichaam, wat goed voelt en wat je lichaam proberen te vertellen. Alle adviezen die er zijn op sociale media, die je krijgt van professionals. Laat dan ook. Doe kennis op. Maar voel zelf aan je eigen lichaam wat goed voelt en wat niet goed voelt. Want je lichaam is zo'n intuïtief. Wij zijn zo'n intuïtie wezens. Onze lichamen weten het echt wel best goed wat we nodig hebben en wat we niet nodig
Afsluitende tips voor zwangere vrouwen
SPEAKER_01hebben. Dus leef in tune met je eigen lichaam en je eigen gezondheid. En vaak komt er dan al heel veel wijsheid uit.
SPEAKER_02Ja, mooi en afsluiter, denk ik.
SPEAKER_04Zeer mooi.
SPEAKER_02Goed, merkes, Excel. Ja, een belangrijke natuurlijk nog, voor de mensen die jou nog niet goed kennen of nog niet weten waar ze kunnen vinden, voilà, waar ze die allemaal te vinden.
SPEAKER_01Ik ben te vinden op Instagram at Excel Wilsons, dus voor mijn naam. Ik heb ook een andere pagina van mijn bedrijf, dat is hormonharmony.we. Ik heb ook een website Hormone Harmony. Ik heb ook een podcast Hormone Harmony. En ik heb ook nu wel interessant misschien voor mensen die zoiets hebben van ik wil mijn gezondheid wel optimaliseren, maar ik weet niet waar ik moet starten. Heb ik ook een online cursus gemaakt voor mensen, vooral voor vrouwen die dat zelf hun gezondheid in handen willen nemen en die willen beginnen met het optimaliseren van hun gezondheid, hormonen, dermen, wat dan ook. Dat is een cursus dat je op je eigen tempo kunt volgen, waar echt alles in staat. Ik gebruik bij mijn klanten tijdens de coaching, waar heel veel vrouwen al veel aan hebben gehad en hun hebben geholpen. Dus dat is zeker ook een mogelijkheid. En die kunnen ze ook terugvinden op mijn Instagram of mijn website.
SPEAKER_02Oké, super. Dat is eigenlijk wel een hele goede starting point voor mensen die daarmee willen beginnen, maar totaal niet weten, waar begin je nu aan, en eigenlijk heel laagdrempelig, want het is ook online.
SPEAKER_01Het is op je eigen tempo. Je komt ook in de community, zoals ik net zei, van vrouwen. Dus je hebt ook dat heel mooi extraatje waar je kunt verbinden met andere vrouw of vragen kunt stellen. Dus dat is echt wel. Ik wou dat ik dat had, daarom dat ik dat ook heb gemaakt toen ik struggle, gewoon een cursus dat je op je eigen tempo kunt volgen, maar eigenlijk alle informatie die alle ruizen eraf neemt en gewoon op je eigen tempo kennis kunt verjaren.
SPEAKER_02Oké, fantastisch. We zullen dat ook allemaal linken in de show notes dat mensen gewoon gemakkelijk kunnen doorklikken. Super. Alright, een dikke dikke mercie, Acel voor terug je kennis en je wijsheid en je ervaring met ons te delen. En ja, voilà, dan wensen wij je ook nog superveel succes met de rest van je zwangerschappen. Dankjewel, super leuk dat we mocht langskomen. In gesprek. Oké, dan sluiten wij bij deze af en on to the next one.
SPEAKER_05Bedankt dat je tot het einde bij ons bent gebleven. We hopen dat je iets waardevols hebt geleerd. Als je de aflevering leuk vond, geef ons dan een rating en deel de podcast met uw netwerk. Laat ons via social media weten wat je ervan vond.
Bedankt voor het luisteren!
SPEAKER_05We horen graag van u.
SPEAKER_00Vergeet niet om je te abonneren, zodat je geen enkele aflevering mist.
SPEAKER_02En onthoud: kleine stappen brengen grote resultaten. Heel graag tot de volgende keer.